Wprowadzenie
Poniższy materiał stanowi szczegółowe opracowanie felietonu autorstwa Igora Witkowskiego, opublikowanego w miesięczniku Nieznany Świat (numer styczniowy, 2026 rok). Tekst porusza fundamentalną kwestię ludzkiej percepcji w dobie nadchodzących przemian, określanych mianem „epoki prawdy” lub „wejścia do sali luster”. Autor stawia tezę, że kluczem do zrozumienia rzeczywistości i samego siebie nie jest czysta logika, lecz zrozumienie mechanizmów myślenia symbolicznego, które w sposób nieuświadomiony steruje tym, co jesteśmy w stanie dostrzec.
Dominacja symbolu nad logiką
Witkowski rozpoczyna od zakwestionowania powszechnego przekonania, że ludzkie postrzeganie opiera się na racjonalnej analizie faktów. W rzeczywistości proces ten przebiega odwrotnie – to symbol nadaje znaczenie, a logika jest często jedynie narzędziem służącym do wtórnego uzasadnienia tego, co już zostało zinterpretowane przez nieświadomość.
„Przeciętny człowiek wyobraża sobie, że to co widzi (…) zależy tylko od logiki, ale tak wcale nie jest. Często uzasadnienia przyczynowoskutkowe są dorabiane po fakcie.”
Umysł, zwłaszcza w sferze nieświadomej, odczytuje rzeczywistość poprzez symbole. To one determinują ramy poznawcze – jeśli jakiś fakt koliduje z silnie zakorzenionym symbolem, umysł ma tendencję do wypierania go lub niedostrzegania.
Studium przypadku: Galileusz i „doskonałe słońce”
Jako pierwszy przykład ilustrujący „oślepiającą” moc symbolu, autor przywołuje historię Galileusza. Uczony ten, wykorzystując udoskonalony teleskop soczewkowy, zaobserwował na tarczy słonecznej plamy. Odkrycie to było szokujące, gdyż podważało ówczesny dogmat.
Gdy Galileusz zaoferował przedstawicielom Kościoła możliwość naocznego zweryfikowania tego zjawiska, spotkał się z odmową opartą na rozumowaniu symbolicznym, a nie empirycznym.
„Słońce jest widzialnym obrazem Boga. Bóg jest doskonały, zatem i słońce jest doskonałe, więc plam nie ma i nie ma na co patrzeć.”
W tym przypadku symbol (Słońce jako emanacja boskiej doskonałości) zadziałał jak filtr, fizycznie uniemożliwiając przyjęcie do wiadomości faktu, który z tym symbolem kolidował.
Studium przypadku: Tragedia w irlandzkich domach opieki
Drugi, znacznie bardziej drastyczny przykład, dotyczy skandalu w Irlandii, związanego z instytucją Bon Secours Mother and Baby Home. Kilkanaście lat temu odkryto tam nielegalne pochówki około 800 dzieci. Dalsze śledztwa wykazały, że w podobnych instytucjach kościelnych na przestrzeni dekad zmarło około 9000 dzieci, głównie z powodu fatalnych warunków bytowych i zaniedbań.
Witkowski zwraca uwagę na psychologiczny aspekt tego dramatu. Proceder ten trwał dziesiątki lat i angażował tysiące osób, więc nie mógł być całkowitą tajemnicą. Jednak społeczeństwo „nie widziało” problemu, ponieważ symbol Kościoła jako instytucji niosącej dobro był zbyt silny.
„Po prostu instytucja kościoła, czyli symbol jakby limitował, co ludzie mogli widzieć. Dopiero gdy ten psychologiczny, nieświadomy fundament ich percepcji się zachwiał, zaczęli dostrzegać to, co się działo.”
Dopiero upadek symbolu (autorytetu moralnego instytucji) pozwolił na dopuszczenie do świadomości przerażających faktów.
Symbol w popkulturze i religii
Mechanizm ten jest uniwersalny i dotyczy również współczesności. Autor, parafrując Ericha Neumana (ucznia C.G. Junga), zauważa, że dzisiejsze „opętania” treściami nieświadomymi manifestują się w kulcie celebrytów i youtuberów. Często postacie te nie reprezentują sobą realnej wartości, ale stają się ekranami, na które rzutowane są nieświadome treści odbiorców.
Podobnie w religii – jej oddziaływanie opiera się niemal wyłącznie na symbolice.
„Wyobraźmy sobie, co by było, gdyby msza święta pozbawiona została wszystkich treści symbolicznych od szat liturgicznych, gestów i formułek na krzyżu kończąc. Taka ceremonia straciłaby moc wpływania na zwykłych ludzi.”
Konieczność rewizji symboli
Felieton kończy się konkluzją dotyczącą przyszłości. Aby cywilizacja mogła wejść na tory rzeczywistego rozwoju i poradzić sobie z nadchodzącymi zmianami, konieczna jest głęboka rewizja dotychczasowych symboli. Argumenty czysto racjonalne są w tym procesie niewystarczające, ponieważ to nieświadomy fundament symboliczny steruje ludzkim zachowaniem i percepcją.
„Zrozumienie roli symbolu jest nie tylko umożliwieniem ludziom nadążania za zmianami, ale jest zarazem warunkiem odejścia od wzorców, które pogrążyły dotychczasowy świat.”
Wnioski:
- Ludzka percepcja nie jest obiektywna ani czysto logiczna; jest filtrowana przez system symboli zakorzenionych w nieświadomości.
- Symbole mają moc „limitowania” widzenia – fakty sprzeczne z silnym symbolem są ignorowane lub wypierane (przykład Galileusza i irlandzkich domów opieki).
- Logika często służy jedynie do wtórnego racjonalizowania decyzji i ocen, które zapadły wcześniej na poziomie symbolicznym.
- Prawdziwa zmiana społeczna i cywilizacyjna wymaga rewizji symboli, a nie tylko argumentacji racjonalnej.
Tezy:
- Prymat symbolu nad logiką: To symbol nadaje znaczenie rzeczom, a nie analiza przyczynowo-skutkowa.
- Iluzja kontroli: Ludziom wydaje się, że panują nad swoją percepcją, podczas gdy są sterowani przez nieświadome mechanizmy symboliczne.
- Ślepota poznawcza: Jeśli symbol jest nienaruszony (np. nieskazitelność Kościoła), społeczeństwo nie jest w stanie dostrzec nawet masowych zbrodni (śmierć 9000 dzieci w Irlandii).
- Fundament cywilizacji: Nasza kultura opiera się na fundamencie nieświadomym; usunięcie symboli (np. z liturgii) pozbawiłoby instytucje wpływu na ludzi.
- Warunek rozwoju: Bez zrozumienia i przekształcenia sfery symbolicznej, ludzkość nie będzie w stanie zaadaptować się do „epoki prawdy”.
Dlaczego warto zapoznać się z filmem?:
- Oferuje głębokie, psychologiczne wyjaśnienie mechanizmów wypierania niewygodnych faktów (zarówno historycznych, jak i współczesnych).
- Przywołuje wstrząsające przykłady historyczne (Galileusz, skandal w Irlandii), które obrazują niszczycielską siłę dogmatów.
- Tłumaczy fenomen popularności pustych ikon popkultury poprzez pryzmat psychologii głębi.
- Jest to tekst Igora Witkowskiego, znanego z nieszablonowego łączenia historii, nauki i ezoteryki.
- Pomaga zrozumieć, dlaczego racjonalne argumenty często nie działają w dyskusjach światopoglądowych.